چیستی شرک
ابن منظور از زبان شناسان به نام عرب در کتاب لسان العرب درباره واژه شرک به معنای اصطلاحی آن توجه می دهد و افزون بر معنای حقیقی و واژگانی آن به تعریف اصطلاح شرک به خدا پرداخته می نویسد که شرک به معنای شریک قایل شدن برای خدا در فرمانروایی یا ربوبیت است (لسان العرب، ابن منظور ج 7 ص 100)
به نظر می رسد که شرک در ارتباط با خدا می تواند افزون بر شرک در ربوبیت و یا مالکیت در الویت و معبود بودن نیز باشد؛ زیرا شرک در عبادت آن است که کسی را در الوهیت شریک باری تعالی قرار دهیم که این امر خلاف توحید در الوهیت و عبودیت است.
راغب اصفهانی که در حوزه واژه شناسی کلمات قرآن استاد و صاحب نظر است می نویسد: شرک انسان در دین دو گونه است: شرک بزرگ یا اثبات شریک برای خدا و شرک کوچک که ریا و نفاق و در نظر گرفتن غیر خدا با او در امور است. (مفردات الفاظ قرآن کریم ص 452 ذیل واژه شرک)
شرک بزرگ امری است که ارتباط مستقیمی با مساله توحید و ایمان دارد و کسی که مبتلا به شرک بزرگ باشد از دین توحیدی چون اسلام بیرون است. اما شرک کوچک که بیش تر در عمل خود را نشان می دهد هر چند که دارای خاستگاه شرک ضعیف در بینش و نگرش است ولی می تواند به گونه ای با دین توحیدی جمع شود؛ زیرا به نظر می رسد که بسیاری از انسان ها نمی توانند از ظاهر و پوسته اموری بگذرند و به ملکوت و باطن آن دست یابند. آنان نمی توانند پرده های نازک شرک ظاهری را کنار نهند و در ورای امور خدا را در همه امور به عیان نظاره کنند. از این روست که بسیاری از اعمال نیک و پسندیده حتی مسلمانان همراه با نوعی شرک خفیف و کوچک است و تنها مومنان واقعی که دارای بینش و نگرشی کامل هستند می توانند از شرک خفیف و کوچک در امان بمانند و دارای توحید در همه چیز باشند و بگویند: ان صلاتی و نسکی و محیای و مماتی لله رب العالمین؛ به درستی که نمازم و آیین هایم و زندگی و مرگم تنها برای پروردگار جهانیان است. (انعام آیه 162) زمانی شخص به چنین مرحله ای از توجه می رسد که باور کند «ان الله یابی ان تجری الامور الا باسبابها؛ خداوند خودداری می کند که کارها جز از راه اسباب آن انجام پذیرد؛ از این روست که باور دارد که در پس هر چیزی خداست و در کنه و ذات هر چیزی می بایست خدا را یافت. بر این اساس هرگز گرفتار شرک خفیف و کوچک نمی شود و هرگز به غیر خدا اصالت نمی بخشد و او را در کارها در نظر نمی گیرد بلکه تنها در همه جا و همه چیز ملکوتی را می نگرد که خداوند در آن عیان و ظاهر است و آن چه برای بیش تر مردم در روز مرگ و یا قیامت آشکار می شود و پرده ها کنار می رود و می بینند او در این جهان می بیند و کشف الغطاء در امروز دنیایش اتفاق می افتد نه در روز مرگ و یا آخرت. (ق آیه22)
زمینه های شرک
چنان که گفته شد شرک بر دو دسته شرک بزرگ و علنی و شرک کوچک و خفیف تقسیم می شود. از این روست که می توان برای ایجاد آن بینش ها و نگرش های دوگانه ای جست.
بستر و علل ایجادی شرک بزرگ ارتباط تنگاتنگی با بینش و شناخت شخص نسبت به خدا و اوصاف و اسمای کمالی اوست. برخی از افراد خداوند را تنها آفریدگاری می شمارند که ساعتی را ساخته و پاندولی را به حرکت درآورده و دیگر این آفریده (ساعت و پاندول) خود به حرکت خویش ادامه می دهد و نیازی به خداوند ندارد. برخی دیگر باتوجه به مشکلاتی که پیش می آید او را در برخی از امور و در پاره ای از اوقات دخیل دانسته و بر این باورند که هر از گاهی به عنوان ربوبیت به تعمیر و بازسازی بخشی های از جهان آفریده اقدام می کند و این گونه نیست که همواره و در همه چیز (از رطب و یابس) و از روییدن برگی و فرو افتادن آن دخالت کند و ربوبیت و پروردگاری تک تک چیزها را از آغاز تا انجام به عهده گیرد.
برخی دیگر او را به پروردگاری می پذیرند ولی پروردگاری و ربوبیت وی را در امور کلی می دانند و در امور جزیی به رب النوع هایی معتقدند که مستقل از خدا عمل می کنند و در حقیقت این رب النوع ها هستند که به عنوان شریک پروردگار در مقام ربوبیت مطرح می باشند و خداوند اگر در مقام آفریدگاری و خالقیت و حتی در مقام الوهیت و معبود بودن دارای شریک نباشد دست کم در امور ربوبیت و پروردگاری دارای شریک می باشند که از آن ها به رب النوع یاد می شود. یونانیان باستان به چنین باوری رسیده بودند و برای هرچیز عالم از کلیات رب و پروردگاری خاص در نظر می گرفتند که مستقل عمل می کرد و این گونه نبود که در طول ربوبیت خداوندی عمل کند. از این رو می کوشند تا آن رب نوع ها را راضی و خشنود نگه دارند و این گونه شد که رب نوع های کلی چون رب نوع دریاها و بادها و خاک ها و ستاره ها و مانند آن به مقام الوهیت رسیدند و معبود در کنار خداوند آفریدگار و خالق قرار گرفتند؛ زیرا این رب نوع ها خود مستقل عمل می کردند و می بایست برای شکرگزاری و تشکر و یا بهره مندی از ربوبیت آنان و دوری از خشم ایشان آنان را پرستش کنند. این گونه است که رب نوع های مستقل در کنار خداوند به عنوان الهه قرار گرفتند و معبود شدند و مردمان به پرستش و عبادت ایشان پرداختند.
در برخی از شرایع تحریف شده نیز این مساله به شکل دیگری خودنمایی کرد و عزیز و یا عیسی بن مریم به عنوان شریک از نوع فرزند خداوند خود را تحمیل می کند. این گونه است که برخی انسان ها نیز به عنوان شریک در خداوندگاری مطرح می شوند. (توبه آیه 30و 31 و نیز نساء آیه 171 و مائده آیه 17 و آیات دیگر)
در برخی از قبایل عربی بت ها به عنوان ربوبیت و سپس الوهیت مطرح می شوند؛ زیرا آنان وسایل و ابزارهایی هستند که مورد توجه خداوند خالق هستی هستند و رضایت و خشنودی آنان از راه پرستش برای جلب رضایت و تقرب به خدا مورد توجه قرار می گیرد.(زمر آیه 3)
شامل 8 صفحه word
دانلود تحقیق شرک چیست
